و در احترام اين دلبستگى متفاوت و يا عكس آن ، به مقدّم داشتن چيزى كه شايستهء تأخير است نشانه‌اى را در خود دارد كه ميل نورانى را - كه اشباع آن طبيعى و مباح است - از هوا و هوس كورى كه قرآن همواره ما را از آن برحذر مىدارد ، مشخّص و متمايز مىسازد . گرچه اين موضوع كفايت نمىكند ، هدفى را كه شخص از بين اهدافى كه در ذات خود مباح هستند ، منظور نمايد ، بلكه به موجب شرط دوم عملى را كه مورد نظر است بايد اخلاقى باشد ، به مانند وسيله‌اى براى رسيدن به اين هدف . و در اينجا تفكّر هدف غايى با همهء پيچيدگىهايش « 1 » وارد عمل مىشود ، زيراكه اهداف ما از اين عمل يا آن عمل ، تنها روى پاى خودش هرگز نمىتواند بايستد ، بلكه با در نظر گرفتن هماهنگى آن با اهداف شرع و يا ناهماهنگى همراه است . آيا به‌طور مثال ، نسبت به انسان ، اهتمامات طبيعى ، بيشتر از اهتمام انسان به زندگى بدون حوادث بزرگ غافلگيركننده ، و اين‌كه رفتار صادقانه با برادران دينى داشته باشد ، پيدا مىشود ؟ . . . جز اين‌كه انسان براى رسيدن به اين اهداف يك راه طبيعى جدّى بدون عيب و ملامت را در اختيار دارد . و براى اين‌كه زندگى مادّى داشته باشد ، راهى ندارد ، جز اين‌كه تمام كوشش خود را در نتيجه‌گيرى و يا مبادلات و يا برخى از امور مهمّ ارزشمند و مفيد صرف كند ، براى اين‌كه محبّت دوستانش را تأمين كند ، كافى است كه در برابر آنها راه‌هايى را كه با گذشت بيشتر و درخواست كمتر و با بيشترين بذل و بخشش در حدّ توان همراه است ، در پيش گيرد . به‌هرحال ، روش عبادت و نتايج نيكى ، به آن نيست كه ما شايستگى داريم تا نسبت به ارزشيابى مردم به آنها طمع ورزيم و يا به كمك مردم اميدوار باشيم ، زيرا اگر شخص اين اعمال را براى چنين اهداف دنيوى انجام دهد ، درحالىكه از اين اعمال ، اهدافى جز قداست و حرمت تكليف سزاوار نيست . پس آن نيّت ، نيّت گناه و پليد است . ولى هرگاه جرمى باشد كه انسان يك فضيلت را با نيّت كسب برخى امتيازات انسانى انجام دهد ، آيا اين هم جريمه به حساب مىآيد كه شخص براساس آرزوى رسيدن به اجر الهى و يا ترس از كيفر او انجام دهد ؟

--> ( 1 ) - در آينده خواهيم ديد كه از چندين برابر پيچيدگى برخوردار است ، زيرا بايد در يك عمل ، اهداف شرعى و اهداف ذاتى را چه اساسى و يا اهداف ثانوى باشند ، مورد دقّت نظر قرار دهيم .